Jaarverslag 2022

DE IMPACT VAN INZET BUURTSPORTCOACHES IN WAADHOEKE Inisjatyf fan JAARVERSLAG 2022

VOORWOORD Weet u het nog? Eind maart vervielen de coronamaatregelen in het dagelijkse leven. We konden weer plannen maken voor leuke en sportieve beweegactiviteiten. Op scholen, in steden, wijken en dorpen, bij verenigingen en met ondernemende sportaanbieders, voor mensen die niet meer durfden of niet wisten hoe, we waren overal en we waren er voor iedereen. Alsof er nooit iets gebeurd was. Maar toch, de coronamaatregelen lieten diepe sporen na. De sportdeelname en de beweegcijfers zijn bij bijna alle leeftijdsgroepen tijdens de maatregelen afgenomen. De inperking van (samen) sporten leidde, versneld, tot aanpassing van ieders sport- en beweeggedrag. Mensen gingen vaker ongeorganiseerd én vaker buiten sporten. Ook vrijwilligers vonden een andere invulling van hun (hobby)tijd. In de postcoronatijd keerden niet alle leden én vrijwilligers automatisch weer bij de sportclubs terug. Met name laagopgeleiden zijn minder gaan sporten. Bovendien was er in deze periode nog lange tijd een vorm van waakzaamheid bij vooral de kwetsbaardere inwoners. Tegelijk zien we de aandacht voor een gezondere leefstijl toenemen. Meer dan ooit zijn Nederlanders bewuster bezig met hun gezondheid. Dit vraagt om een nieuwe manier van (samen) werken. Met TeamFRL heeft dit een eigen gezicht gekregen. TeamFRL is een initiatief van Sport Fryslân, verbindt al onze teams en focust zich op het belang van bewegen in relatie tot gezondheid, preventie, vitaliteit en meedoen aan de samenleving. Plezier beleven aan sporten en bewegen staat daarbij voorop. Nog te veel inwoners zijn inactief. Nog te veel van hen hebben afstand tot de maatschappij. Wij willen daar verandering in brengen. Onze droom is dat alle inwoners van Fryslân met plezier bewegen en in beweging blijven en daarin de basis vinden voor een gezond leven. Wij willen dat iedereen, met bewegen als middel, mee kan doen en dus niemand aan de kant blijft staan en dat iedereen zijn/haar talent op zijn/haar eigen wijze kan ontdekken en ontwikkelen. Dat is waar wij iedere dag voor gaan en waar wij iedere dag aan werken. Met dit jaarverslag krijgt u een beeld van de impact van de buurtsportcoaches en al hun inzet om inwoners actief te krijgen en te houden. VEEL LEESPLEZIER! Remco den Dulk

TeamFRL Waadhoeke Harlingerweg 18 8801 PA Franeker 06 82 71 65 43 waadhoeke@team.frl team.frl/waadhoeke BIJDRAGEN AAN DE SPEERPUNTEN VAN GEMEENTE WAADHOEKE. DIT JAARVERSLAG IS EEN UITGAVE VAN: Sportstimulering Vitale verenigingen Beweegvriendelijke omgeving Sportakkoord Waadhoeke 3

Remco Danielle HET TEAM Regiomanager Buurtsportcoach TROTS OP TEAM WAADHOEKE Buurtsportcoach Buurtsportcoach Desiree Gaby

Sander Leonie Marco Jorick Richard Ruben Buurtsportcoach Buurtsportcoach Buurtsportcoach Buurtsportcoach Buurtsportcoach Buurtsportcoach Buurtsportcoach Buurtsportcoach 5 Rene Niels

VOOR WIE DOEN WE HET? 0-4 jaar 08 seniore DOELGROEPEN 4-12 jaar 12 aangep sporte

en 24 past en 30 sociale basis 36 clubondersteuning 46 7

BEWEGEN MET DE ALLERKLEINSTEN 0-4 JAAR Door al op jonge leeftijd in te zetten op het stimuleren van bewegingsactiviteiten zullen jonge kinderen hier ook op latere leeftijd profijt van hebben. TeamFRL Waadhoeke wil dat sporten en bewegen mogelijk is voor iedereen. Ook de allerkleintjes mogen het plezier van beweging niet missen. Niet alleen helpt sport en spel bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen, ook op motorisch vlak kan beweging bijdragen. Rennen, klimmen, rollen en klauteren, er is afgelopen jaar weer volop plezier gemaakt!

9

BEWEEGHUMMELTJES Spelen en bewegen is minder vanzelfsprekend geworden in het dagelijkse leven van peuters. Met Beweeghummeltjes creëren we aan de hand van een Seppo-game een leuk, makkelijk én doelgericht peuter beweegprogramma. Dit onder het mom van ‘vroeg begonnen is vroeg gewonnen’. Met Beweeghummeltjes brengen we peuters in beweging. Via de gamekaarten kunnen medewerkers van kinderopvanglocaties online kiezen uit verschillende beweegspelletjes. De games worden regelmatig vernieuwd en worden ondersteund door de speciaal samengestelde en aangeschafte beweegboxen vol met leuke en uitdagende materialen. Alles klaargezet? Bewegen maar! Met dit zelf- ontwikkelde product bieden we kinderopvanglocaties een kant en klaar beweegprogramma welke ze VROEG BEGONNEN IS VROEG GEWONNEN

zelfstandig in het lokaal, in de speelruimte of gewoon buiten kunnen uitvoeren. Het project is uitgevoerd op vier locaties: de Arebaar in Sint Annaparochie, Het Kwetternest in Beetgumermolen, De Korendrager in Franeker en It Iepen Finster in Achlum. Vijfenvijftig peuters hebben twaalf weken lang een of twee keer een beweegmoment gehad in het lesprogramma. De scholen hebben na afloop feedback gegeven aan de buurtsportcoach. Hierdoor hebben we Beweeghummeltjes kunnen professionaliseren en zien we nu hele positieve resultaten! 0-4 JAAR 11 “ BEWEEGHUMMELTJES IS HET STUKJE BEWEGEN WAT WE MISTEN IN DE HUIDIGE STRUCTUUR VAN ONZE DAGINDELING! ” PEDAGOGISCH MEDEWERKER KINDEROPVANG FRIESLAND

BEWEGEN IS GEZOND! 4-12 JAAR Zowel voor docenten als voor kinderen zijn uitdagende sportlessen belangrijk. Kinderen leren anders om te gaan met klasgenoten, winst en verlies te incasseren en plezier te hebben van sport en beweging. Leerkrachten halen meer plezier uit hun vernieuwde lessen. Ook dit jaar heeft TeamFRL Waadhoeke hard gewerkt om alle jeugd in de gemeente een sportieve basis mee te geven. Sportdagen, sportkennismakingslessen, naschoolse activiteiten en Fryske Sport yn dyn Klasse helpen kinderen van 4 tot 12 jaar op weg om zich bewust te worden van het belang van sport en een gezonde levensstijl.

13

3.400 kinderen van 33 scholen uit de gemeente krijgen wekelijks bewegingslessen BEWEGINGSONDERWIJS De basisscholen, gemeente Waadhoeke en Sport Fryslân zijn de afgelopen jaren een samenwerking aangegaan waarbij buurtsportcoaches gedurende de schooljaren 2021 tot en met 2024 wekelijks een gymles verzorgen aan de groepen 1 tot en met 8 van alle scholen in de gemeente. Het onderwijs in bewegen is gericht op het aanleren van een verantwoorde deelname aan de bewegingscultuur. Die cultuur omvat allerlei sportieve activiteiten en bewegingsrecreatie, maar ook de actuele bewegingswereld van kinderen waarin zij spelen. Het doel is leerlingen breed te introduceren in deze bewegingscultuur. Kinderen leren om zelfstandig en gezamenlijk een bewegingsactiviteit op gang te brengen en te houden. Rekening houden met anderen speelt hierbij een belangrijke rol. In totaal krijgen 148 groepen van 33 scholen wekelijks gymles van de buurtsportcoach. Dit zijn 3400 kinderen die zich wekelijks motorisch ontwikkelen. Wij als TeamFRL Waadhoeke zijn ontzettend blij met deze resultaten! WEKELIJKSE GYMLESSEN Onderbouw: https://youtu.be/gr4PADaG0fA Middenbouw: https://youtu.be/_IoB7AYOEO0 Bovenbouw: https://youtu.be/MWaNBaFrXoE BEKIJK DE VIDEO’S

4-12 JAAR 1115 “ MEESTER, DIT IS ALTIJD MIJN LEUKSTE LES VAN DE WEEK! ” LEERLING UIT GROEP 5 VAN DE SLOTSCHOOL IN SINT ANNAPAROCHIE

SCHOOLSPORTTOERNOOIEN Wij willen kinderen op jonge leeftijd stimuleren om te bewegen. Jaarlijks organiseren we samen met lokale sportclubs schoolsporttoernooien voor de bovenbouw van het basisschoolonderwijs. In de gymlessen wordt een lessenreeks aangeboden ter voorbereiding op de toernooien. Daarna kunnen de leerlingen losgaan. Voetbal, handbal of volleybal; we willen dat ze met zoveel mogelijk sporten in aanraking komen. De toernooien worden georganiseerd in samenwerking met sportverenigingen en staan in het teken van kennismaking en beleving. Na afloop van het toernooi worden de deelnemers uitgenodigd voor proeftrainingen bij de club. Een mooie en laagdrempelige manier om de kinderen te enthousiasmeren om lid te worden van een sportclub!

4-12 JAAR “ DE KINDEREN VONDEN HET TOERNOOI ENORM LEUK. KUNNEN WIJ ONS ALVAST OPGEVEN VOOR DE TOERNOOIEN VAN VOLGEND JAAR? ” DOCENT IKC DE SKEAKEL IN SEXBIERUM 600+ 50 568 leerlingen hebben deelgenomen aan één van de sporttoernooien kinderen deden mee aan het schoolhandbaltoernooi in samenwerking met handbalverenigingen Jupiter ‘76 uit Franeker en FHC Sint Annaparochie/Stiens kids deden mee aan het schoolvoetbal. Voetbalverenigingen v.v. Foarút uit Menaldum en SC Franeker organiseerden het toernooi 17

SCOOR EEN BOEK Met het programma Scoor een Boek heeft TeamFRL Waadhoeke samen met bibliotheek Noard-Fryslân, de (9) scholen uit de gemeente en de voetbalclubs SC Heerenveen en SC Cambuur het leesplezier bij 250 kinderen aangewakkerd. Het speel- en spelplezier hebben we ingezet om het (leren) lezen van boeken aantrekkelijker te maken voor de jonge doelgroep. De voetbalspelers zijn voor de kinderen een echt boegbeeld waar zij tegenop kijken. We merken dan ook dat dit project mooie resultaten tot gevolg heeft. Kinderen lezen meer en blijven dit ook vaker doen. Daarnaast vinden ze het lezen leuker omdat ze het steeds beter gaan kunnen. Een project dat raak schiet! “ MEESTER, WIJ HEBBEN 91 BOEKEN MET DE KLAS GELEZEN! ” LEERLING VAN DE FUGELSANG

FRYSKE SPORT YN DYN KLASSE Fryske sporten behoren tot ons provinciaal cultureel erfgoed. Met dit project willen we als team kinderen uit groep 5 tot en met 8 kennis laten maken met de verschillende sporten die Friesland rijk is. Met de klas slootjespringen, kaatsen in de gymzaal, leuke opdrachten doen tijdens de Fryske les of samen op onderzoek uit in één van de Fryske sportmusea. De kinderen kunnen daarnaast via het digitale lespakket of een clinic kennis maken met de Fryske sporten. En er is wat afgesport het afgelopen jaar! Een clinic Fierljeppen, een schoolkaatstoernooi en het schoolschaatsprogramma hebben kinderen uit onze gemeente dit jaar meermaals in beweging gebracht. 500 100 28 38 20 kinderen hebben meegedaan aan een clinic van fierljep ferieniging Winsum kinderen hebben deelgenomen aan de vier gegeven kaatsclinics scholen uit de Waadhoeke hebben meegedaan aan het schaatsprogamma dat betaalbaar is én past bij de leefwereld van kinderen uit groep 5 tot en met 8. We realiseerden dit samen met de Provincie Fryslân, gewest Fryslân, de Sven Kramer Academy en de 11SSchool kinderen uit Waadhoeke namen deel aan het schoolkaatstoernooi van de KNKB kinderen hebben deelgenomen aan de kaatsclinic van de KNKB 19 4-12 JAAR

WEERBAARHEIDSTRAININGEN Een gebrek aan zelfvertrouwen kan er bij kinderen toe leiden dat ze niet bij een vereniging willen sporten. TeamFRL Waadhoeke wil hier verandering in brengen met praktische weerbaarheidstrainingen. Zo laten we de kinderen zien dat sport niet altijd draait om je prestaties, maar vooral ook om het plezier dat je erin hebt! Kinderen uit groep 3 tot en met 8 van basisscholen uit de gemeente konden zich dit jaar zelf opgeven voor de trainingen. In totaal hebben dertien groepen van zeven verschillende scholen deelgenomen aan de klassikale trainingen. Drieëndertig kinderen hebben zich aangemeld voor het individuele traject. Samen met het gebiedsteam en sportaanbieders uit de gemeente willen wij kinderen leren om sterker in hun schoenen te staan, meer plezier te ervaren van sport en spel en bovenal om vertrouwen te hebben in zichzelf. “ DE TRAININGEN GAAN ERG GOED! OUDERS ZIJN ENTHOUSIAST EN KINDEREN PAKKEN HET SUPERSNEL OP! ” TRAINER TEAM050

SPORTKENNIS- MAKINGSLESSEN Om kinderen een goede sportkeuze te laten maken willen wij hen introduceren bij zoveel mogelijk sporten. De sportkennismakingslessen zijn hier het perfecte middel voor. Samen met sportverenigingen uit de regio zijn we ook afgelopen jaar weer langs de basisscholen getrokken om de kennismakingslessen te verzorgen. Samen met Kaatsvereniging Spannum, handbalvereniging Jupiter, crossfit Franeker, tennisschool van der Lecq, sportschool Poelstra, Kinderyoga en Coaching, Tinke Sybesma Yoga, My Favourites, tennisvereniging de Fjouwere, stichting spotlights, Franeker Tafeltennisclub en Franeker badmintonclub ’73 hebben we maar liefst 168 kennismakingslessen verzorgd! We hebben kinderen een kijkje gegeven in het sportaanbod in de buurt én hebben ze vooral enthousiast gemaakt. De verenigingen hebben er dan ook weer een aantal nieuwe leden bijgekregen. 168 kennismakingslessen zijn er verzorgd 21 “ JUF, IK BEN NA DE SPORTKENNIS- MAKINGSLESSEN OP HANDBAL GEGAAN EN HET IS SUPERLEUK! ” LEERLING BASISSCHOOL 4-12 JAAR

NASCHOOLSE BEWEEGACTIVITEITEN TeamFRL Waadhoeke vindt sport en spel na afloop van de lessen het sportieve vervolg op de schooldag. Voor kinderen is dit niet alleen een manier om plezier te hebben, maar ook om hun hoofd even leeg te maken. Het afgelopen jaar hebben we in samenwerking met Kinderopvang Friesland en sportaanbieders uit de gemeente clinics en sport- en spelactiviteiten georganiseerd. Ook konden kinderen tijdens de Week van de Opvoeding samen met Scouting Harlingen een Expeditie Robinson middag ervaren. Een dag vol met leuke en uitdagende spellen waar kinderen samen met hun ouders aan konden deelnemen. Wij zijn blij met de positieve reacties die we na afloop van de activiteiten hebben gekregen. De kinderen zijn zichtbaar enthousiast over de verschillende sporten! OOK NA SCHOOL SAMEN SPORTEN

23 4-12 JAAR 250 30 kinderen hebben meegedaan aan de verschillende naschoolse sportactiviteiten kinderen hebben zichzelf uitgedaagd tijdens de Expeditie Robinson middag GEMEENTELIJKE SPORTDAG Vanuit het sportbeleid van de gemeente organiseren we leuke en uitdagende sportevenementen voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Zo ook de gemeentelijke sportdag. Kinderen ervaren nieuwe sporten en sluiten het gymschooljaar sportief met elkaar af. In 2022 stond de sportdag in het teken van de Survival Run! Tijdens deze survivaltocht ging het niet alleen om bewegen en samenwerken, maar ook om het ervaren van uitdagende en unieke onderdelen. Op het parcours bevonden zich verschillende hindernissen in en over het water, door de lucht en over de grond. In de pauze werd aan de leerlingen een stuk fruit en water uitgedeeld. De kinderen konden met hun prestaties geld ophalen voor het goede doel. In totaal is er €17.000 opgehaald voor Stichting Spieren voor Spieren. Wat een prachtig resultaat! Niet alleen bij de leerlingen was de Survival Run een groot succes, ook scholen zijn laaiend enthousiast. De datum van de Survival Run 2023 staat alweer in veel agenda’s genoteerd. Wij kijken er naar uit!

VEILIG EN PLEZIERIG SPORTEN VOOR OUDEREN SENIOREN In gemeente Waadhoeke zien we bij senioren een grote behoefte aan beweging en ontmoeting. Deze groep willen wij graag meer betrekken bij de beweegactiviteiten in de regio. Niet alleen willen wij hen hierbij in contact brengen met leeftijdsgenoten, ook willen wij ze de handvaten geven om meer zelfvertrouwen te krijgen in het bewegen op zich. De projecten die wij opzetten voor deze groep inwoners hebben als doel om eenzaamheid tegen te gaan, het juiste beweegadvies te geven en ook op cognitief niveau een verschil te maken om valpartijen te voorkomen . Zo dragen wij als team bij aan een langere levensduur en betere levenskwaliteit van de senioren in onze gemeente.

25

DOORTRAPPEN Fietsen is voor ouderen een fijne manier om gezond te blijven. Daarnaast draagt het bij aan zelfredzaamheid, een gezond lijf en heeft het een sociaal aspect. Ouderen fietsen graag en willen dit blijven doen, maar ze zijn ook kwetsbaar in het verkeer. Het programma Doortrappen heeft de ambitie dat ouderen zo lang mogelijk veilig op de fiets zitten. Doortrappen motiveert hen zelf maatregelen te nemen om de risico’s op vallen of botsingen flink te beperken. Zo kunnen ze met een veiliger gevoel hun tocht vervolgen. TeamFRL Waadhoeke en het lokale netwerk rondom de ouderen helpt hen daarbij. Met het uitzetten van extra veilige fietsroutes, Doortraproutes, verbeteren we in Fryslân de verkeersveiligheid. De routes zijn bedacht en ingericht met het oog op de behoefte van ouderen. Op www.doortrappen.nl kan iedereen de fietstochten opzoeken. De rondjes zijn zo’n 20 kilometer lang, over ruime paden met weinig obstakels en relatief veilige kruisingen. Om er zeker van te zijn dat de Doortraproutes écht een veiliger alternatief zijn, hebben we ouderen gevraagd deze uit te testen. Dat was een groot succes: tientallen Waadhoekers stapten op de fiets om zelf de rustige fietstocht te beleven. “ GEWELDIG DIE INZET EN HEEL MOOI DAT DEZE ROUTES OP DE KAART STAAN! ” BUURTSPORTCOACH RUBEN YBEMA

27 SENIOREN COGNITIEVE FITNESS Door middel van cognitieve fitness schenken we preventief aandacht aan de oudere inwoners uit onze gemeente. Cognitieve fitness combineert fysieke inspanning met intellectuele uitdaging en maakt gebruik van bewuste ontspanning. Het richt zich op het behoud en de verbetering van zowel de lichamelijke als mentale vitaliteit. Tijdens de training worden fitnessoefeningen en bewuste ademhalingsoefeningen gecombineerd met cognitieve elementen die de hersenen bewust activeren. Het bewegen zorgt ervoor dat nieuwe hersencellen worden aangemaakt en dat de groei van het aantal verbindingen tussen de hersencellen gestimuleerd wordt. Samen met Skûle Welzijn en Stichting Welzijn Ouderen hebben we het afgelopen jaar preventief aandacht geschonken aan oudere inwoners middels valpreventie en een cognitieve test. Wij willen hiermee de levenskwaliteit en de levensduur van onze oudere Waadhoekers verbeteren en verlengen.

BEWEEGGROEP DEMENTERENDE OUDEREN Onderzoek laat zien dat mensen die voldoende bewegen minder vaak dementie krijgen of dat het proces van dementie vertraagt. Dat is niet vreemd aangezien bewegen ontzettend gezond is voor de hersenen. Bewegen is dus belangrijk voor onze senioren in de Waadhoeke! Bovendien is het een uitstekend middel om stress kwijt te raken en de lichamelijke en geestelijke gezondheid te verbeteren. Samen met CIOS studenten is een beweegprogramma voor bewoners van het verzorgingstehuis Noorderbreedte Westerpoort in Franeker ontwikkeld. Tien dementerende ouderen bewegen elke maandagochtend een uurtje om zowel lichamelijk als geestelijk actief te blijven. Ze doen zittende groepsactiviteiten om op een speelse en sociale manier in beweging te raken, maar krijgen ook individuele begeleiding. Dansen op de muziek van vroeger en de herinneringen die dit bij hen opwekt zorgt voor een grote lach op de gezichten van de ouderen. Niet alleen voor de bewegingscoach en de studenten is dit prachtig om te zien, ook voor begeleiders binnen Westerpoort en familieleden zorgt de activiteit voor veel voldoening.

29 SENIOREN “ HET HEEFT ECHT MEERWAARDE VOOR DE BEWONERS. WE HEBBEN ONZE DRAAI MET DE STUDENTEN NU GEVONDEN EN WETEN HOE WE DE ACTIVITEIT AANKLEDEN EN WAT WE VAN ELKAAR VERWACHTEN. DE BEWEEGGROEP WORDT STEEDS GROTER, DUS DIT IS ZEKER EEN WINST! ” CARIN, COÖRDINATOR BEWEEGACTIVITEITEN WESTERPOORT

JE KUNT MEER DAN JE DENKT AANGEPAST SPORTEN Voor inwoners met een beperking kan sporten een lastige opgave zijn. Er zijn aanzienlijk minder mogelijkheden tot sporten en aangepaste apparatuur is duur. Om die reden wil TeamFRL Waadhoeke zich inzetten om sporten voor deze groep laagdrempeliger te maken. We richten ons hierbij op sportaanbieders uit de regio om de mogelijkheden inzichtelijk te krijgen. Daarnaast willen we door middel van meerdere projecten op basisscholen kinderen laten zien en voelen hoe het is om te leven en sporten met een beperking. We hopen op deze manier meer draagvlak en begrip te creëren voor aangepast sporten in de gemeente.

31

SPORT IS ER VOOR IEDEREEN (S)COOL ON WHEELS Voor mensen zonder een beperking is het lastig voor te stellen welke drempels er zijn bij het vinden en uitoefenen van een aangepaste sport. Sporten met een handicap is anders, maar zeker niet minder leuk! Om leerlingen van groep 6, 7 en 8 van de CBS Fûgelsang uit Berlikum, SWS De Fierljepper in Vrouwenparochie, OBS De Cingel uit Menaam en de eerste en tweede klassen van RSG Simon Vestdijk uit Franeker te laten ervaren hoe dit is voor iemand met een beperking, hebben we clinics (S)Cool on Wheels gegeven. De leerlingen ervaren zelf hoe het is om in een rolstoel te zitten en gaan met elkaar de uitdaging aan tijdens een potje rolstoelbasketbal. Ook gaan ze, na het zien van indrukwekkende voorbeelden, met elkaar in discussie over hoe het is om met een beperking te leven. Samen met Fonds Gehandicaptensport willen we als team op deze manier meer aandacht geven aan de sportmogelijkheden die er juist wél zijn voor iemand met een beperking. Het is mooi om te zien dat het de kinderen ook echt iets doet. Ze mogen vragen stellen aan iemand met een handicap en spreken zich uit over hoe zij de clinic ervaren hebben. In totaal hebben we met het project in 2022 bijna 100 leerlingen bereikt. “ DIT WAS SUPERLEUK, GAAN WE VOLGENDE WEEK OOK IN EEN ROLSTOEL GYMEN? ” LEERLING GROEP 7 SWS DE FIERLJEPPER

AANGEPAST SPORTEN 33 MEET EN GREET MET EEN FRYSKE PARASPORTHELD Wij willen zoveel mogelijk jonge leerlingen van basisscholen in de gemeente laten zien dat een handicap geen hindernis hoeft te zijn. Samen met FB Oranjewoud hebben we voor scholen een meet & greet georganiseerd met een Friese (oud) parasporter. Deze helden zijn topsporters die iedere dag het beste uit zichzelf halen, hun grenzen verleggen en zich door niets of niemand laten tegenhouden. Voor de leerlingen een prachtige kans om te zien dat alles mogelijk kan zijn. Op OBS Lyts Libben kwam baanwielrenster Alyda Norbruisaan aan vierentwintig leerlingen uit groep 7 en 8 een clinic geven. Vlak na haar geboorte veroorzaakte een hersenbloeding bij Alyda een houding- en bewegingsstoornis, waardoor zij linkszijdig spastisch is en deels is verlamd. Wel heeft ze haar hele leven lang gesport, van korfbal tot alpineskiën tot uiteindelijk wielrennen. Als paralympisch wielrenster heeft ALyda meerdere olympische medailles op haar naam staan. Op CBS De Grûnslach kwam Hong Zhao aan de groepen 3 tot en met 8 een clinic geven. Hong Zhao is geboren in China en won als volleybalster brons op de Olympische Spelen in 1988 in Seoul. Ze trouwde met een Nederlander, waardoor ze de Nederlandse nationaliteit kreeg. Na enkele knieoperaties kwam ze in aanraking met zitvolleybal. Met het Nederlands team deed ze in 2016 mee aan de Paralympische Spelen in Rio. Momenteel is ze bondscoach van de Nederlandse zitvolleybalsters.

CAMPAGNE ONBEPERKT SPORTEN Met de campagne ‘Je kunt meer dan je denkt’ heeft Sport Fryslân laten zien dat iedereen kan sporten en bewegen. Samen met alle Friese gemeenten willen we zorgen dat drempels worden weggenomen en zoveel mogelijk mensen met een beperking enthousiasmeren om in beweging te komen. We zien dat het aangepast sporten nog op een laag pitje staat in de gemeente. De doelgroep is nog onvoldoende in beeld en we zouden graag willen dat er meer aanbod voor deze doelgroep komt. Tijdens de campagne heeft de wethouder, als ambassadeur van het aangepast sporten, drie sportaanbieders bezocht. De bezoeken hebben geleid tot het opzetten van een wandelgroep in samenwerking met Gezondheidscentrum Het Want uit Franeker voor de Nationale Diabeteschallenge. Hieraan doen wekelijks tien inwoners mee. Ook zijn we bij Team Eijzenga in contact gekomen met een visueel beperkt iemand. Hij gaf aan weinig geld over te houden van zijn uitkering, omdat hij zelf zijn sportabonnement betaalde. Wij hebben als team kunnen regelen dat zijn abonnement wordt bekostigd via het Volwassenenfonds. Dit zijn twee voorbeelden van resultaten die de campagne in gemeente Waadhoeke heeft gehad. We merken dat we door de zichtbaarheid van ‘Je kunt meer dan je denkt’ beter gevonden worden.

35 AANGEPAST SPORTEN

SAMEN STERK SOCIALE BASIS Sport en bewegen brengt mensen samen. En juist dat is belangrijk voor inwoners uit onze gemeente met een afstand tot de samenleving. Samen met andere partijen hebben we ons ook dit jaar weer ingezet om het voor iedereen mogelijk te maken om te bewegen. Wandelen, fietsen, sport en spel helpt inwoners om sociale contacten te maken, hun steentje bij te dragen in de gemeente, om zelfvertrouwen te laten groeien en weer mee te doen.

37

SPORT IS ER VOOR IEDEREEN MEI INOAR AKTYF Niet voor alle inwoners uit onze gemeente is het vanzelfsprekend om te kunnen sporten. Mentale of fysieke stoornissen kunnen ervoor zorgen dat de stap naar beweging als een brug te ver kan voelen. TeamFRL Waadhoeke merkt dat er vooral vanuit de GGZ veel vraag is naar passend sportaanbod voor cliënten. Het afgelopen jaar hebben we het programma Mei Inoar Aktyf geïnitieerd om mensen die doorverwezen worden vanuit het gebiedsteam, dienst Sociale Zaken of de GGZ letterlijk en figuurlijk te activeren. Het programma richt zich op bewegingsactiviteiten, fysiek en mentaal sterker worden, ontspannen bij stress en het maken van sociaal contact. Daarnaast zorgen wij met het project voor verbinding tussen inwoners, hulpverleners en sportaanbieders.

SOCIALE BASIS In totaal hebben vijfentwintig deelnemers wekelijks meegedaan aan het beweeg- programma. De sportactiviteiten worden op twee locaties aangeboden: in Franeker en in Sint Jacobiparochie. We merken dat de deelnemers positieve energie krijgen van het bewegen en de activiteiten als zeer plezierig ervaren. Ze maken kennis met nieuwe sporten, leren gelijkgestemden kennen, voelen zich betrokken in hun wijk en in de gemeente en hechten daarnaast veel waarde aan het groepsgevoel. Er zijn zelfs los van de beweegmomenten al wandelingen met de groep georganiseerd. 39 “ HET HANDBALLEN HEEFT MIJN CLIËNT HEEL GOED GEDAAN. IK LEES NU DAT HIJ HET VOOR HET EERST GEDAAN HEEFT EN HIJ ZEGT DAT HIJ HET BEST GOED KON. ZOIETS HEEFT HIJ NOG NOOIT OVER ZICHZELF GEZEGD. IK MERK DAT HIJ HELDER EN KRACHTIGER IS IN ONZE GESPREKKEN ” LISANNE, PMT’ER GGZ OVER DEELNEMER BRENT DE BOER

BEWEEGAANBOD COA Wij vinden het belangrijk dat nieuwe Nederlanders de mogelijkheid krijgen om te bewegen en hierdoor kennis te maken met de Nederlandse cultuur. Voor volwassen bewoners van AZC’s in de gemeente Waadhoeke hebben wij als team in 2022 samen met studenten van het CIOS, het COA en VOVESA meerdere sportactiviteiten georganiseerd. In de Bildtse Slag sporten wekelijks 30 bewoners en statushouders en ook in de vakanties zijn er beweegactiviteiten geweest. Vooral het volleybaltoernooi was een groot succes. Bewoners van twee AZC’s speelden fanatiek mee in de wedstrijd. Naast dat de lichamelijke gezondheid van de deelnemers verbetert, merken we dat het nieuwe sociale contacten oplevert en dat de structuur van de activiteiten richting geeft aan de leefstijl en dagbesteding van bewoners. We hebben dan ook veel positieve reacties ontvangen van zowel deelnemers als van medewerkers van het COA. “ DIT IS GEWELDIG! ” BEWONER AZC OVER HET VOLLEYBALTOERNOOI

SOCIALE BASIS “ IK BEN JULLIE ZO DANKBAAR, MIJN KIND VINDT HET GEWELDIG BIJ DE GYM! ” MOEDER VAN JONGEN (8) UIT SINT ANNAPAROCHIE DIE IS GAAN TURNEN BIJ GYMVERENIGING SSS JEUGDFONDS SPORT EN CULTUUR We zien dat steeds meer kinderen in onze gemeente in armoede leven. In deze gezinnen is er te weinig geld voorhanden om lidmaatschap bij een sportvereniging te bekostigen. Om alle kinderen een gelijke (sport)kans te geven, vergoed het Jeugdfonds Sport en Cultuur de contributiekosten voor kinderen tussen de 0 en 18 jaar. Als team besteden we veel aandacht aan dit onderwerp. We willen zoveel mogelijk ouders met een kleine portemonnee op de hoogte brengen van de mogelijkheden van het fonds. Dit doen we samen met sportverenigingen, basisscholen en sociale instanties uit Waadhoeke. In 2022 hebben we 219 kinderen kunnen laten sporten of cultuur laten beleven via het Jeugdfonds. Zo krijgen ook zij de kans om zich fysiek, mentaal en sociaal te ontwikkelen. Daarnaast dragen we als team op deze manier bij aan de sociale ongelijkheid in onze gemeente. 41

VOLWASSENENFONDS SPORT EN CULTUUR Iedereen moet kunnen deelnemen aan sport- en spel in de gemeente. Het Volwassenenfonds sport en cultuur helpt hierbij door gemeenten te ontzorgen en financieel bij te dragen aan sport- en cultuuractiviteiten voor doelgroepen met weinig financiële middelen. TeamFRL Waadhoeke treedt op als intermediair tussen al deze groepen en maakt de mogelijkheden van het fonds inzichtelijk bij instellingen en projecten met kwetsbare inwoners. In 2022 zijn er 190 aanvragen gedaan voor het fonds, waarvan 174 aanvragen voor sportactiviteiten of –lidmaatschap. Samen met het Gebiedsteam, Dienst Sociale Zaken en de Skûle Welzijn hebben wij dit prachtige getal kunnen neerzetten, wat veel hoger ligt dan in eerste instantie gedacht. Mede door onze samenwerking zijn mensen met een uitkering, statushouders en kwetsbare volwassenen met een kleine portemonnee op de hoogte gebracht van het fonds. We zien dat steeds meer mensen ons weten te vinden, meedoen en lid worden bij een vereniging. We hopen deze mooie resultaten in 2023 door te mogen zetten.

SOCIALE BASIS “ ONTZETTEND BEDANKT VOOR HET BERICHT! IK BEN DANKBAAR DAT IK IN AANMERKING MAG KOMEN ” INWONER WAADHOEKE 43

INITIATIEVEN IN DORPEN EN WIJKEN We vinden het als team belangrijk dat er ook op dorps- of wijkniveau gekeken wordt naar de bewegingsbehoefte. We sluiten graag aan bij de ideeën of experimenten van inwoners uit wijken van de Sociale Inclusie Agenda. We zien dat door onze verbindende rol in meerdere dorpen samenwerkingsverbanden ontstaan. Niet alleen tussen de sportverenigingen onderling, maar ook tussen sport- en cultuurverenigingen. We merken mede hierdoor dat clubs het afgelopen jaar meer leden hebben mogen ontvangen en toekomstbestendiger zijn geworden. In 2021 is Dorpsbelang Ried gestart met de plannen voor een beweegtuin. In samenspraak met een werkgroep en de Dorpen & Wijkencoördinator is gekeken hoe er in de toekomst zoveel mogelijk inwoners gebruik kunnen gaan maken van de toestellen in de tuin. De eerste werkzaamheden aan de beweegtuin zijn begin 2023 gestart. Ons team heeft een werkgroep van sportverenigingen en dorpsbelang geadviseerd over een subsidieaanvraag voor de realisatie van een beweegtuin en bij het opzetten van geld-generende acties. TeamFRL Waadhoeke was procesbegeleider van een werkgroep sport en bewegen. Naar aanleiding van een behoefteonderzoek onder de inwoners zijn er verschillende activiteiten georganiseerd waaronder een jeu de boules demonstratie. De opkomst en het enthousiasme was zo groot dat er een subsidieaanvraag is gedaan voor vier jeu de boules banen, welke ook te gebruiken zijn voor onder andere gemeenschapscentrum It Mienskar, vakantiekerk De Kraak van Van Dam en basisschool de Flambou. Dorpsbelang werkt momenteel aan een plan van aanpak. RIED ACHLUM OOSTERBIERUM

SOCIALE BASIS “ WE HEBBEN GISTEREN DE LAATSTE JEU DE BOULES MIDDAG GEHAD DIE WE HEBBEN AFGESLOTEN MET EEN BARBECUE. SUPER LEUK. WE WILLEN DAN OOK GRAAG DOORGAAN MET HET SPEL. ” HOUKJE BERGSMA NAMENS JEU DE BOULES INITIATIEF SCHALSUM 45

SPORTCLUBS VAN DE TOEKOMST CLUBONDERSTEUNING Nieuwe (sport)trends blijven zich ontwikkelen onder inwoners uit de gemeente. Er zijn nieuwe behoeftes gekomen, waaraan wij als team graag willen voldoen. Door sportclubs te ondersteunen bij het vernieuwen van het sportaanbod, de lidmaatschappen en de sportomgeving willen we de toekomstbestendigheid van de clubs waarborgen. Vernieuwing helpt om het aanbod aan te laten sluiten op de vraag vanuit de (sport) doelgroepen. Door te ondersteunen, kennis te delen waar nodig en verenigingen effectief te laten samenwerken hopen wij het sportaanbod in de gemeente nog verder uit te breiden. Zo kunnen alle inwoners uit de gemeente plezierig blijven sporten!

47

NIEUWE DOELGROEPEN BEREIKEN Om meer inwoners in beweging te brengen én te houden bieden we met de georganiseerde sportactiviteiten klantgericht, nieuw en verfrissend aanbod. Op deze manier willen we nieuwe doelgroepen aanspreken. Het is goed dat sportverenigingen tijdig reageren op veranderende wensen en behoeften van (potentiële) leden en hiermee als vereniging de maatschappelijke rol in de gemeente vergroten. Op maandagochtend spelen veertien ouderen Old Stars Tennis bij tennisschool van der Lecq. Door het aanbieden van deze laagdrempelige vorm van tennis zijn een aantal oud-leden weer gaan tennissen. Via het Nationaal Ouderenfonds is oud-proftennisser en ambassadeur van Old Stars Tom Okker op bezoek geweest bij de start van het project. We zijn momenteel in gesprek om een tweede groep te laten starten. Voetbalvereniging Foarút uit Menaldum is bezig met een haalbaarheidsonderzoek om een heldenteam te starten. Dit is een voetbalteam voor mensen met een beperking. Wij gaan samen met de vereniging kijken wat mogelijk is. Atletiekvereniging Spartacus in Franeker focust zich op nieuwe doelgroepen voor het werven van leden. TeamFRL Waadhoeke heeft Old Stars running geadviseerd en helpt de vereniging nu bij de realisatie van deze nieuwe vorm van hardlopen. OLD STARS TENNIS HELDENTEAM OLD STARS RUNNING

CLUBONDERSTEUNING 49 Deze paardensportvereniging is geholpen bij het opzetten van sportaanbod voor kinderen met een beperking. Door de aanschaf van een jeugdmenkar kunnen twee kinderen met een beperking wekelijks paardrijden. Dit project biedt ouderen een activiteit waarin aandacht is voor bewegen, valpreventie en sociaal samenzijn. Dankzij het Volwassenenfonds en een op maat gemaakt aanbod is de activiteit voor iedereen betaalbaar. Meer dan veertig 65-plussers sporten nu wekelijks in drie groepen. De bridgeclub hebben we als team ondersteund bij het opzetten en financieel haalbaar maken van het project Denken en Doen dat in 2023 van start gaat. Het project heeft als doel om ouderen uit een sociaal isolement te halen en om hen op een laagdrempelige manier de basis van het bridgen te leren. In samenwerking met gezondheidscentrum Het Want is een wandelgroep gestart. Onder begeleiding van een leefstijlcoach wandelen wekelijks tien deelnemers. De NDC is een initiatief van de Bas van der Goor Foundation en heeft als doel iedereen met diabetes of een verhoogd risico daarop te laten ervaren hoe fijn wandelen is. Deelnemers geven aan dat ze zich na deelname gezonder en fitter voelen, dat hun conditie is verbeterd én dat ze meer plezier in beweging ervaren. Een derde van de deelnemers heeft aangegeven dat ze door deze activiteit meer mensen hebben leren kennen met wie ze leuke dingen kunnen doen. NATIONALE DIABETES CHALLENGE (NDC) SJAERDEMA-LIAUCKEMARUITERS FYSIO FITNESS FEENSTRA FRANEKER BRIDGECLUB

LOKAAL SPORTAKKOORD WAADHOEKE Vanuit het Sportakkoord zijn er in 2022 diverse relevante thema’s naar voren gekomen. TeamFRL Waadhoeke probeert hierop in te spelen en de vastgestelde doelen om te zetten naar acties. Een buurtsportcoach is aanjager van de kopgroep en faciliteert de voortgang van de activiteiten. De kopgroep bestaat uit Team Eijzenga, De Skûle Welzijn, gemeente Waadhoeke en TeamFRL Waadhoeke.

CLUBONDERSTEUNING 51 1 3 3 13 6 trainer van Gym Merza de Trainer-Coach 3 Kickboksen waardoor deze sport nog krachtiger kan worden ingezet om ook maatschappelijke doelstellingen na te streven GV DOS Dronrijp neemt met drie cursisten deel aan de opleiding Assistent Turntrainer niveau 1, waardoor deze beginnende trainers een stap dichterbij komen bij het zelfstandig training mogen geven GV DOS Dronrijp neemt met drie cursisten deel aan de verplichte bijscholingen om de Niveau 3 licentie te verlengen. Aangezien gediplomeerde trainers schaars zijn in de gymnastiek vormt dit een mooie stap naar toekomstbestendigheid voor de vereniging trainers hebben dankzij het Lokaal Sportakkoord een opleiding gevolgd vrijwilligers worden er van KV Minnertsga opgeleid tot Kaatstrainer, waardoor het dorp goede voorwaarden heeft om deze Fryske sport levend te houden in het dorp

FINANCIËLE ONDERSTEUNING ONDERSTEUNING OP MAAT Vanuit de vragenlijst Impact op sportverenigingen, blijkt dat er meerdere verenigingen zijn die behoefte hebben aan verenigingsondersteuning op het gebied van financiën, nieuw aanbod, innovatie in crisistijd, ledenwerving en -behoud, opleidingen en nog veel meer andere onderwerpen. Er is een verenigingsadviseur aangesteld om clubs te ondersteunen bij deze vraagstukken. In totaal hebben we meer dan 250 hulpvragen ontvangen van sportclubs. Meer dan 50 sportclubs hebben ondersteuning gekregen met de financiële mogelijkheden vanuit het Lokaal Sportakkoord. De verenigingsadviseur van TeamFRL Waadhoeke fungeerde hierin als eerste aanspreekpunt en zorgde voor één-op-één begeleiding op maat.

CLUBONDERSTEUNING 53 SAMENWERKING Vier gymnastiekverenigingen hebben met ondersteuning van ons een vacature opgesteld en alle vacante gymnastiekuren hierin meegenomen. Eenzelfde hulpvraag van verschillende gymnastiekverenigingen, welke door een proactieve belronde ter sprake zijn gekomen, zijn hiermee gebundeld waardoor er een echte parttime baan beschikbaar is gekomen. Hierdoor is de kans dat een trainer snel stopt of een ander bijbaantje accepteert kleiner. SC Franeker start de werving voor trainers bij een voor hen nieuwe doelgroep, namelijk spelende (jeugd)leden. LEDENWERVING EN -BEHOUD Verenigingen organiseren nu vaker samen een sportdag. FBC ’73 organiseerde een serie clinics waarbij TeamFRL Waadhoeke geholpen heeft met het uitrollen van de activiteiten en de communicatie zoals opmaak en advisering van drukwerk. “ NA TWEE KEER BELLEN MET JOU WEET IK MEER DAN DE AFGELOPEN TWEE JAAR ” AAFKE TJEBKEMA, TV D’OUWE RIJ

GROENE SCHOOLPLEINEN De gemeente wil een beweegvriendelijke omgeving creëren. TeamFRL Waadhoeke heeft hierin een adviserende rol. In 2022 hebben we met scholen meegedacht over de functie van schoolpleinen en de manieren waarop we deze kunnen verbeteren. Bij twee scholen in Ried en Deinum is ons team aangehaakt om mee te denken over de invulling hiervan. In samenwerking met Sport Fryslân en Donker Design zijn er twee trajecten gedraaid om tot een plan te komen waarmee de dorpen en de scholen de juiste subsidies kunnen aanvragen om de nieuwe plannen voor het schoolplein te kunnen uitvoeren. Door middel van enquêtes hebben we informatie opgehaald bij inwoners en expertgroepen uit de dorpen. De plannen staan klaar en de volgende stap is om de financiering rond te krijgen.

CLUBONDERSTEUNING 55 “ DE EXPERTISE VAN SPORT FRYSLAN EN DONKER DESIGN IS FIJN OM ERBIJ TE HEBBEN EN ZORGT VOOR STRUCTUUR TOT HET MAKEN VAN EEN GEDEGEN PLAN! DE MEESTE PRAKTISCHE ZAKEN KOMEN AAN HET LICHT. ” DIRECTEUR TWASPAN

BLIJF OP DE HOOGTE VAN TEAMFRL WAADHOEKE Inisjatyf fan @TEAMFRLWAADHOEKE @TEAMFRL_WAADHOEKE TeamFRL Waadhoeke Harlingerweg 18 8801 PA Franeker waadhoeke@team.frl team.frl/waadhoeke

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=