TeamFRL Waadhoeke

DE IMPACT EN INZET VAN TEAMFRL WAADHOEKE Inisjatyf fan JAARVERSLAG 2023

De aandacht voor meer welzijn én een gezonde leefstijl in onze samenleving groeit. Dit is goed en nodig. We worden met z’n allen gemiddeld gezien steeds ouder, maar niet per se gezonder. Tegelijkertijd staat de zorg steeds meer onder druk en zien wij een toename van beweegarmoede, overgewicht en obesitas. En wat te denken van de gezondheidsverschillen tussen mensen met een laag en een hoog inkomen? Ook die groeit. Dat gaat ons aan het hart. Want, ook in de gemeente Waadhoeke zijn er nog te veel inwoners inactief en hebben nog te veel mensen een afstand tot de samenleving. Daar willen wij verandering in brengen. Het is onze droom dat álle inwoners van Fryslân met plezier bewegen en daarin een basis vinden voor een gezond en gelukkig leven. Wij willen dat iedereen mee kan doen en dat iedereen de kans krijgt om talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Dat is waar TeamFRL iedere dag voor gaat. Sportakkoord II en GALA Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Sportakkoord II bieden een mooi fundament voor een samenhangende lokale aanpak. De gemeente Waadhoeke heeft in 2023 doelen opgesteld om te werken aan een gezond en actief leven. Denk aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden, een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten en het versterken van de sociale basis. Voor het Sportakkoord II zijn het vergroten van inclusie en diversiteit en het creëren van een sociaal veilige sport belangrijke doelen. Daar bouwen wij graag aan mee. Daarom werkten we het afgelopen jaar intensief samen met gemeente om het Sportakkoord te herijken en de inzet van de buurtsportcoach te herpositioneren binnen de GALA-aanpak. Dit resulteerde in een activiteitenplan voor 2024. 2023: een jaar vol positieve impact Van de rijke gymles op basisscholen, maatwerkondersteuning voor clubs tot sportieve activiteiten voor jong en oud: we konden voor veel inwoners én clubs een verschil maken. En het was ook het jaar waarin we intensief zijn gaan samenwerken met TeamFRL Harlingen. Op de komende pagina’s vertellen onze buurtsportcoaches over de initiatieven die ze namen, de verbindingen die ze legden en de mensen die zij in beweging brachten. Uiteraard in samenwerking met maatschappelijke partners, sport- en beweegaanbieders, scholen én onze inwoners. Ik ben trots én dankbaar dat wij met onze TeamFRL-aanpak ook dit jaar zoveel positieve impact mochten maken in de gemeente Waadhoeke. Veel leesplezier en tot in 2024! VOORWOORD Remco den Dulk VEEL LEESPLEZIER!

TeamFRL Waadhoeke Harlingerweg 18, 8801 PA Franeker waadhoeke@team.frl beweegteamwaadhoeke.frl BIJDRAGEN AAN DE SPEERPUNTEN VAN GEMEENTE WAADHOEKE DIT JAARVERSLAG IS EEN UITGAVE VAN: Sportstimulering Iedereen doet mee Clubondersteuning Bewegingsonderwijs basisonderwijs Lokaal Sportakkoord Waadhoeke 3

Daniëlle Desiree HET TEAM Vakleerkracht Buurtsportcoach & vakleerkracht Buurtsportcoach & vakleerkracht TROTS OP TEAM WAADHOEKE Vakleerkracht Clubondersteuner Vakleerkracht Gaby Jorick Leonie René

Remco Renée Richard Marco Niels Vakleerkracht Vakleerkracht Buurtsportcoach Vakleerkracht Regiomanager 5 Thera Ruben Shane Buurtsportcoach & vakleerkracht Buurtsportcoach & vakleerkracht Buurtsportcoach & vakleerkracht Sander Buurtsportcoach & vakleerkracht

0-4 jaar 08 4-12 jaar 12 Volwas Senior Aange sporte BINNEN DEZE GEBIEDEN MAKEN WE IMPACT IMPACTGEBIEDEN

7 ssenen 24 Clubondersteuning 46 56 Bewegen in de openbare ruimte ren 32 epast en 40

VROEG BEGONNEN IS VROEG GEWONNEN! 0-4 JAAR Klimmen en klauteren, rennen en springen: bewegen is leuk én belangrijk. Zeker voor de allerkleinsten. Want regelmatig en gevarieerd bewegen zorgt voor allerlei positieve effecten. Een betere gezondheid, een betere weerstand, meer zelfvertrouwen. En wist je dat bewegen ook goed is voor de sociale vaardigheden en de taalontwikkeling van peuters en kleuters? Daarnaast ervaart een kind op latere leeftijd meer plezier in bewegen, wanneer het hier al op jonge leeftijd mee begint. Daarom maakt TeamFRL Waadhoeke sporten voor de allerkleinsten mogelijk. Dit doen we samen met de opvanglocaties en sportaanbieders in de gemeente.

TeamFRL Beweegfrummeltjes Instagram BEWEEGSTIMULERING OP HET CONSULTATIEBUREAU Rennen, klimmen en ontdekken: voor iedere peuter een feestje. Elke keer weer. Daarom brengen we ook de allerkleinsten in onze gemeente graag in beweging. Na de pilot ‘Beweegstimulering op het consultatiebureau’ uit 2022 hielden wij volop contact met de consultatiebureaus in onze gemeente. Bijvoorbeeld om beweeg- hulpvragen van de GGD-artsen en verpleegkundigen te beantwoorden. Via ons nieuwe Instagram-account ‘Beweegfrummeltjes’ krijgen 198 ouders elke week laagdrempelige beweegtips voor thuis. De hoofdvraag waarmee wij in 2023 aan de slag gingen, is hoe wij de ouders van kinderen van 0 tot 4 jaar beter kunnen informeren en stimuleren binnen het thema bewegen. Hiervoor hebben wij het beweegaanbod in de gemeente voor deze doelgroep in kaart gebracht en gepresenteerd. 198 volgers hebben we op ons Insta-account ‘Beweegfrummeltjes’

350 peuters op 11 opvanglocaties in beweging dankzij Beweeghummeltjes Video over Beweeghummeltjes BEWEEGHUMMELTJES 0-4 JAAR 11 Spelen en bewegen is minder vanzelfsprekend geworden in het dagelijkse leven van peuters. Daarom zijn we gestart met ‘Beweeghummeltjes’ als beweegstimuleringsproject op de peuteropvang. In Waadhoeke brengen wij, op elf kinderopvanglocaties, elke week weer 350 peuters in beweging. Een mooie manier om de motorische ontwikkeling van peuters in Waadhoeke te stimuleren en te verbeteren. ‘Beweeghummeltjes’ daagt peuters op een leuke manier uit om lekker te bewegen. Niks gedwongen, maar onbewust aan de slag met vaardigheden zoals mikken, dansen, klimmen, gooien, springen, kruipen en rollen. We bieden medewerkers van de kinderopvanglocaties een kant-en-klaar programma dat ze zelfstandig kunnen uitvoeren. Via een app hebben ze keuze uit twaalf beweeggames. De games worden ondersteund met een Beweegbox boordevol met leuke materialen. Klaarzetten, luisteren en bewegen maar!

BEWEGEN ALS BASIS! 4-12 JAAR Bewegen geeft kinderen een stevige basis. Fysiek en mentaal. Door te bewegen leren kinderen om anders om te gaan met klasgenoten, winst en verlies te incasseren én plezier te hebben. En bewegen verkleint de kans op overgewicht. Hoe jonger kinderen met bewegen beginnen en hoe gevarieerder het aanbod, des te groter het effect. Ook dit jaar heeft TeamFRL Waadhoeke hard gewerkt om alle jeugd een sportieve basis mee te geven: van naschoolse activiteiten, rijke gymlessen tot weerbaarheidstraining. Zo helpen we kinderen van 4 tot 12 jaar én hun ouders op weg om zich bewust te worden van het belang van bewegen en een gezonde levensstijl.

BEWEGINGSONDERWIJS Leuke, uitdagende en afwisselende gymlessen zorgen ervoor dat kinderen voldoende bewegen, motorische vaardigheden aanleren en ook buiten de lessen meer sporten en spelen. De basisscholen, gemeente Waadhoeke en Sport Fryslân zijn een meerjarige samenwerking aangegaan: alle kinderen in Waadhoeke krijgen één keer in de week gymles van een vakleerkracht van TeamFRL. Kinderen leren tijdens de gymlessen beter bewegen en vooral ook meerdere manieren van bewegen. We bieden de lessen zo aan dat het aansluit bij het niveau van ieder kind. WEKELIJKSE GYMLESSEN “ MEESTER DIT IS ALTIJD DE LEUKSTE LES VAN DE HELE WEEK! ” LEERLING UIT GROEP 5

3.600 leerlingen uit 165 groepen van 33 scholen krijgen wekelijks een gymles van een vakleerkracht 4-12 JAAR 1115 De gymlessen helpen de kinderen lichamelijk vooruit en zorgen vooral ook voor veel spelplezier. Dit motiveert kinderen om zich aan te sluiten bij sportclubs en naschoolse beweegactiviteiten. Bovendien motiveert het hen om vaardigheden uit de gymlessen op andere momenten toe te passen. Zo zien wij inmiddels dat kinderen in de pauzes de spellen uit de gymles op het schoolplein naspelen. En daar wordt natuurlijk iedereen blij van!

SCHOOLSPORTTOERNOOIEN Samen met sprotclubs hebben we een voetbal-, -atletiek en -basketbaltoernooi georganiseerd voor de kinderen van de bovenbouw. In de aanloop naar deze schooltoernooien hebben we het toernooi – en de sporten – in de gymles gepromoot. Na afloop van de toernooien werden de deelnemers uitgenodigd voor een proeftraining bij de club. Een mooie en laagdrempelige manier om de kinderen te stimuleren lid te worden van een sportclub! 900 kinderen namen deel aan de sporttoernooien

4-12 JAAR 17 10 kinderen verbeterden hun motoriek dankzij het extra beweegprogramma MOTORISCHE REMEDIAL TEACHING Kinderen met een motorische ontwikkelingsachterstand hebben vaker moeite met het coördineren van bewegingen. Ze zijn tijdens de gymles én in hun vrije tijd minder lichamelijk actief. Als TeamFRL willen wij motorische achterstanden zo vroeg mogelijk signaleren en verbeteren. Daarom voeren wij op basisscholen een motorische screening uit. De kinderen die achterblijven in hun score bieden wij een extra beweegprogramma aan. Dit jaar volgden tien kinderen het beweegprogramma. Als ze daarbuiten nog extra hulp nodig hadden, verwezen we ze door naar kinderfysio’s in de regio. “ EINDELIJK IS ER IEMAND DIE MIJN KIND KAN HELPEN. IK ZIE DAT MIJN KIND MOTORISCH MINDER VAARDIG IS, MAAR IK WEET NU PAS HOE HIJ DIT KAN VERBETEREN. ” OUDER VAN ÉÉN VAN DE KINDEREN

FRYSKE SPORT YN DYN KLASSE Fryslân heeft een sportcultuur om grutsk op te zijn. En dat willen wij graag zo houden. Daarom laten we kinderen uit de groepen 5 tot en met 8 kennismaken met de verschillende sporten die Fryslân rijk is. Zo zijn 600 kinderen gaan fierljeppen bij Fierljep Feriening Winsum. Ruim 130 kinderen deden mee aan de voorrondes van het schoolkaatstoernooi van de KNKB. En tot slot gingen 23 scholen schoolschaatsen in de Elfstedenhal in Leeuwarden. 600 130 23 kinderen gingen fierljeppen bij Fierljep Feriening Winsum kinderen deden mee aan de voorrondes van het schoolkaats-toernooi scholen deden mee aan het schoolschaatsen “ HET KAATSTOERNOOI WAS ECHT LEUK EN WE ZIJN OOK NOG DOOR NAAR DE FINALEDAG. ” LEERLING GROEP 6

4-12 JAAR 19

GEMEENTELIJKE SPORTDAG: DE SURVIVAL RUN De Survival Run was dit jaar de afsluiter van het schooljaar voor alle basisschoolleerlingen uit de groepen 5 tot en met 8. Tzum was het strijdtoneel van de Survival Run. Hier was een prachtig parcours uitgezet. Tijdens de survivaltocht ging het niet alleen om bewegen en samenwerken, maar ook om het ervaren van uitdagende en unieke onderdelen. Op het parcours bevonden zich verschillende hindernissen in en over het water, door de lucht en over de grond. De modder speelde ook een grote rol. Samen vies worden is toch het leukste wat er is? In de pauze kregen de deelnemers een stuk fruit en water. Niet alleen bij de leerlingen was de Survival Run een groot succes, ook scholen waren laaiend enthousiast. En naast de kinderen werkten ook vier teams van de gemeente zich in het zweet. Sportplezier voor jong en oud! De datum van de Survival Run 2024 staat alweer in veel agenda’s genoteerd. Wij kijken ernaar uit! Video: Survival Run 2023 2.000 4 kinderen hebben de Survival Run volbracht teams met in totaal twintig werknemers van gemeente Waadhoeke deden mee

21 “ HET IS ZO MOOI OM TE ZIEN HOE ONZE LEERLINGEN HUN GRENZEN VERLEGGEN. WAAR ZE HET EERST NOG HEEL SPANNEND VONDEN, DEDEN ZE HET OP HET EINDE WEL! DE KLAS GEEFT ELKAAR HET VERTROUWEN EN DE KINDEREN JUICHEN ELKAAR TOE. ” LEERKRACHT VAN DEELNEMENDE SCHOOL 4-12 JAAR

FK TIKKERTJE TeamFRL Waadhoeke werkt nauw samen met de buurtsportcoaches en beweegteams uit andere gemeentes. Dit jaar organiseerden we samen het Fries Kampioenschap Tikkertje. In onze gemeente vonden in SintAnnaparochie en Franeker de voorrondes plaats. Veertig deelnemers streden om een in plekje in de Grande Finale! Uiteindelijk vaardigde onze gemeente vier finalisten af. Zij gingen in de Sluisfabriek in Drachten samen met 44 andere leerlingen de strijd aan voor de felbegeerde titel. Een prachtig project waarbij Sport Fryslân én De Friesland samen zo’n 1000 kinderen in beweging brachten. Kinderen in beweging met het FK Tikkertje

4-12 JAAR 23 JEUGDFONDS SPORT & CULTUUR Ieder kind moet kunnen sporten. Maar niet elk gezin heeft de financiële ruimte om kinderen te laten sporten. Om die drempel weg te halen, werken we samen met het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Al onze buurtsportcoaches zijn intermediair voor het fonds. We werken hierbij nauw samen met sportclubs, basisscholen en sociale instanties. Zo dragen we bij aan het verkleinen van de sociale ongelijkheid in de gemeente. In 2023 konden we 251 kinderen laten sporten via het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Zo krijgen ook zij de kans om zich fysiek, mentaal en sociaal te ontwikkelen. Team.FRL Jeugdfonds Sport & Cultuur 251 kinderen konden sporten of cultuur beleven dankzij het Jeugdfonds Sport & Cultuur Factsheet Jeugdfonds Sport & Cultuur Fryslân 2023

SAMEN STERK VOLWASSENEN Sport brengt mensen samen. En dat is juist belangrijk voor inwoners met een afstand tot de samenleving. Bewegen helpt inwoners bij het maken van sociale contacten, het leren van vaardigheden, het ontdekken van talenten en bij het leren van de taal. Samen met andere maatschappelijke organisaties hebben we ons dit jaar ingezet om het voor zo veel mogelijk mensen mogelijk te maken om te kunnen bewegen. Door leuke activiteiten te organiseren, maar ook door financiële drempels weg te halen dankzij onze samenwerking met het Volwassenenfonds Sport & Cultuur.

MEI INOAR AKTYF Niet voor alle inwoners uit onze gemeente is het vanzelfsprekend om te sporten. Mentale of fysieke beperkingen zorgen ervoor dat de stap naar beweging als een brug te ver voelt. Wij merken dat er vooral vanuit de GGZ veel vraag is naar passend sportaanbod voor cliënten. Daarom hebben wij het programma Mei Inoar Aktyf geïnitieerd. Dankzij dit programma brengen wij mensen die doorverwezen worden vanuit het gebiedsteam, dienst Sociale Zaken of de GGZ letterlijk en figuurlijk in beweging. Het programma richt zich op: fysiek en mentaal sterker worden, ontspannen bij stress en het leggen van sociale contacten. Ook brengt het inwoners, hulpverleners en sportaanbieders met elkaar in verbinding In totaal deden elke week vijfentwintig kwetsbare deelnemers mee aan het beweegprogramma. We boden de sportactiviteiten op twee locaties aan: in Franeker en in Sint Jacobiparochie. De deelnemers maakten hierbij kennis met nieuwe sporten én sportclubs zoals FTTC, Yin Yoga Gerianne Dijkstra, Tennisschool van der Lecq en FBC ‘73. We merkten dat de deelnemers positieve energie kregen van de activiteiten. Daarnaast leerden deelnemers gelijkgestemden kennen en voelden ze zich meer betrokken bij de wijk. Er werden naast de beweegmomenten zelfs al wandelingen en etentjes georganiseerd met de groep. SPORT EN CULTUUR VOOR IEDEREEN

“ RICHARD, BEDANKT VOOR JOUW ENTHOUSIASME OM ONS ELKE WEEK WEER IN BEWEGING TE KRIJGEN. EN MEDESPORTERS BEDANKT VOOR DE SPORTIVITEIT EN DE LEUKE BABBELS. IK KIJK MET PLEZIER UIT NAAR VOLGEND SEIZOEN.” DEELNEEMSTER AMBER VOLWASSENEN 27

80 2 deelnemers deden mee aan de 6-kamp voor jong en oud bewoners van het AZC deden een week lang vrijwilligerswerk bij onze Survival Run NASCHOOLS AANBOD COA Wij vinden het belangrijk dat mensen die nieuw in Nederland komen de mogelijkheid krijgen om te bewegen en kennis te maken de Nederlandse cultuur. Naast dat de lichamelijke gezondheid van deelnemers hierdoor verbetert, merken we dat samen sporten nieuwe sociale contacten oplevert. Ook geeft het positieve richting aan de leefstijl van bewoners. Voor volwassen bewoners van het AZC in Sint Annaparochie organiseerden we meerdere sportactiviteiten. Dit deden we samen met studenten van het CIOS, het COA en volleybalvereniging VoVeSa. In de Bildtse Slag kwamen elke week 50 AZC-bewoners en statushouders in beweging. Ook in de vakanties organiseerden we beweegactiviteiten. Vooral het volleybaltoernooi was een groot succes. We hebben veel mooie reacties ontvangen van deelnemers én de medewerkers van het COA. “ WAUW! GOED GEREGELD ” MIRJAM ALOSERIJ | WOONBEGELEIDER EN COÖRDINATOR SPORT AZC OVER DE DEELNAME VAN DE AZC TEAMS BIJ HET VOLLEYBALTOERNOOI VAN VOVESA

60 van de 240 aanvragen voor het Volwassenenfonds werden ingediend door onze buurtsportcoaches VOLWASSENEN 29 VOLWASSENENFONDS SPORT & CULTUUR Iedere inwoner moet sport en cultuur kunnen beleven. Ook als je hiervoor niet de financiële ruimte hebt. Via het Volwassenenfonds Sport & Cultuur krijgen inwoners financiële ondersteuning om mee te kunnen doen aan het beweeg- en cultuuraanbod in de regio. We zien dat steeds meer mensen ons weten te vinden en dankzij het fonds lid worden van een vereniging. In 2023 konden maar liefst 240 volwassenen sport en cultuur beleven dankzij het fonds. Samen met het Gebiedsteam, Dienst Sociale Zaken en Connexa hebben we dit prachtige aantal neergezet: veel hoger dan in eerste instantie gedacht. Dankzij deze samenwerking konden we mensen met een uitkering, statushouders en kwetsbare volwassenen met een kleine portemonnee op de hoogte brengen van het fonds en hen op weg helpen naar sport en cultuur. Volwassenenfonds Sport & Cultuur

INITIATIEVEN IN DORPEN EN WIJKEN We sluiten aan bij de gebiedsgerichte aanpak van de gemeente én de ideeën, initiatieven en beweegvragen van inwoners. We hebben dan ook geregeld contact met dorp- en wijkcoördinatoren in onze gemeente. In 2023 boden we ondersteuning aan: - een beweeguur voor kinderen van 3 tot 6 jaar in Tzum; - het opzetten van een sport- en spelcommissie in Oosterbierum; - het opzetten van yogalessen en het vinden van een instructeur in Schalsum.

31 NATIONALE DIABETES CHALLENGE Tijdens de Nationale Diabetes Challenge brengen we mensen met diabetes, hart- en vaatziekten of een andere chronische beperking in beweging via een programma van twintig weken. Het doel is het verbeteren van de conditie. Dit begint natuurlijk bij plezier hebben in bewegen. Samen met de Bas van der Goor Foundation en gezondheidscentrum Het Want organiseerden we voor de tweede keer de Nationale Diabetes Challenge in Franeker. Dit jaar gingen dertig deelnemers elke week aan de wandel onder professionele begeleiding van een leefstijl- en wandelcoach. 30 wandelaars wandelden mee onder professionele begeleiding van een leefstijl- en wandelcoach VOLWASSENEN

VEILIG EN PLEZIERIG SPORTEN SENIOREN Je bent nooit te oud om te sporten en te bewegen. Sterker nog, bewegen wordt steeds belangrijker naarmate je ouder wordt. Om aan je fitheid te werken, om anderen te ontmoeten en om je zelfredzaamheid te vergroten. Ook in Waadhoeke zien we bij senioren een grote behoefte aan beweging en contact. Daarom willen we deze groep nog meer betrekken bij beweegactiviteiten in de regio. Zo gaan we eenzaamheid tegen, krijgen mensen meer zelfvertrouwen in het bewegen en kunnen we (kwetsbare) senioren van passend beweegadvies voorzien.

DOORTRAPPEN Fietsen is voor ouderen dé manier om in beweging te blijven en te genieten van onze prachtige provincie. Daarnaast is het een sociale activiteit die mensen samenbrengt. ‘Doortrappen’ is een initiatief dat oudere inwoners helpt om veilig te blijven fietsen. De speciale ‘Doortraproutes’ zijn extra veilige fietsroutes die de verkeersveiligheid voor ouderen verbeterd. Zo hoeven ze de fiets niet te laten staan. Om er zeker van te zijn dat de Doortraproutes écht een veiliger alternatief zijn, vroegen we ouderen om deze uit te testen. Een groot succes: tientallen Waadhoekers stapten op de fiets om zelf de rustige fietstocht te beleven. We hebben dit jaar drie fietsgroepen opgezet: in Franeker, in Sint Annaparochie en eentje in Sexbierum. Eén keer in de week fietsten de senioren samen een route. In de eerste weken onder leiding van een buurtsportcoach en daarna onder leiding van iemand uit de groep zelf. Tijdens bijeenkomsten kregen deelnemers informatie van de Fietsersbond over hoe zij op een veilige manier kunnen deelnemen aan het verkeer. Website ‘Doortrappen’

3nieuwe fietsgroepen met ieder 10 tot 20 deelnemers 35 SENIOREN “ GEWELDIG DIE INZET EN HEEL MOOI DAT DEZE ROUTES OP DE KAART STAAN! ” BUURTSPORTCOACH RUBEN YBEMA

SÛN ÂLDER WURDE In Sexbierum hebben we het project ‘Sûn âlder wurde’ opgezet. Dit in samenwerking met de gemeente Waadhoeke, dorpsbelang SexbierumPietersbierum, huisarts Waadsicht, de gymnastiekvereniging, GGD Fryslân, thuiszorg Het Friese Land, Connexa, een fysiotherapeut en een diëtist. Acht weken lang konden alle inwoners van Sexbierum en Pietersbierum van 65 jaar en ouder deelnemen aan dit beweegproject. Naast het uurtje bewegen, kwam er wekelijks een samenwerkingspartners iets vertellen over hoe deelnemers gezond ouder kunnen worden. Maar liefst vijfentwintig deelnemers gingen na het project structureel verder met het wekelijkse beweegmoment. Hierbij kreeg ook het sociale aspect een belangrijke plek. Project “Sûn âlder wurde”

30 senioren deden mee met ‘Sûn âlder wurde’ 37 SENIOREN “ IK VIND HET ZO LEUK OM MEE TE DOEN AAN HET PROJECT. WE HEBBEN VEEL PLEZIER MET ELKAAR EN IK VIND HET FIJN OM INFORMATIE TE KRIJGEN OVER GEZOND OUDER WORDEN ” ÉÉN VAN DE DEELNEMERS

FITTEST De Fittest is een mooie manier om senioren een beeld te geven van hun fysieke conditie en hun beweegmogelijkheden. Er wordt getest op bloeddruk, beenkracht, balans, lenigheid en uithoudingsvermogen. Het beweegadvies dat deelnemers na de Fittest krijgen, helpt hen om beter in te schatten welke activiteiten ze wel of juist niet kunnen doen. Ook ontvangen ze een folder met het beweegaanbod voor senioren in de regio. In oktober hielden we, in samenwerking met zorgverzekeraar De Friesland en welzijnswerk Connexa, een Fittest in Franeker. In sporthal De Trije lieten 200 senioren zich testen: de hoogste opkomst dit jaar in Fryslân. Vijftig deelnemers bleken (te veel) moeite te hebben met de balansoefening. Zij komen in 2024 in aanmerking voor de valpreventiecursus. 200 senioren lieten hun fitheid testen; dit was de grootste opkomst in heel Fryslân! Honderden Franeker senioren op één been om gezondheid te testen

39 SENIOREN “ IK DENK DAT HET VOOR HEEL VEEL MENSEN BELANGRIJK IS OM DE FITHEID TE TESTEN. HET HOEFT NIET ELK JAAR. EVEN EEN KLEINE CONTROLE; DAT IS BELANGRIJK. ”

EEN BEPERKING MAG GEEN HINDERNIS ZIJN AANGEPAST SPORTEN Wanneer je leeft met een beperking, is sporten een flinke uitdaging. Er zijn minder mogelijkheden om te sporten en aangepaste apparatuur is duur. Daarom zet TeamFRL Waadhoeke zich in om sporten en bewegen ook voor deze doelgroep gemakkelijker te maken. We richten ons hierbij op sportaanbieders in de regio om het aanbod en de mogelijkheden te vergroten. Daarnaast organiseren we projecten op scholen om kinderen laten ervaren hoe het is om te leven en te sporten met een beperking. We hopen op deze manier meer draagvlak en begrip te creëren voor aangepast sporten in de gemeente.

(S)COOL ON WHEELS Stel je voor dat je te maken krijgt met een fysieke beperking en ineens op een andere manier moet sporten. Voor kinderen is het vaak lastig voor te stellen wat dit betekent. Met (s)Cool on Wheels laat een ervaringsdeskundige zien hoe het is om te leven en te sporten met een lichamelijke beperking. Een potje rolstoelbasketbal brengt de theorie tot leven en laat de kinderen het zelf ervaren. Afgelopen jaar kwam (s)Cool on Wheels langs op SWS Twaspan in Deinum en IKC Staetlansskoalle in Tzum. Naast de rolstoelbasketbal-clinic, gingen ervaringsdeskundigen met leerlingen in gesprek over de impact die een beperking heeft op het dagelijks leven. Verder werden er indrukwekkende beelden getoond die een beeld geven van het sporten met een beperking. ONTDEK WELKE SPORT GOED BIJ JE PAST 52 schoolkinderen ontdekten hoe het is om te leven en te sporten met een beperking

43 AANGEPAST SPORTEN MEET & GREET MET EEN FRYSKE PARASPORTHELD Een beperking hoeft geen hindernis te zijn. En dát is precies wat de Fryske Parasporthelden aan kinderen op basisscholen laten zien. Deze helden zijn topsporters die elke dag het beste uit zichzelf halen en zich door niets of niemand laten tegenhouden. Voor de leerlingen het ultieme voorbeeld dat er zoveel mogelijk is, als je gemotiveerd bent, een positieve mindset hebt en niet opgeeft. Op IKC De Twirre in Minnertsga én op de Waadwizer in Tzummarum gaf zwemmer Olivier van de Voort vijfenveertig leerlingen uit de groepen 7 en 8 een clinic. Zijn verhaal over het behalen van mooie prijzen als paralympisch zwemmer maakten diepe indruk op de jonge luisteraars. Wat een inspiratiebron! 45 kinderen deden mee aan een clinic van parasporter Olivier van der Voort Meet & Greet Fryske Parasportheld

G-SPORT INSTUIF Inwoners die leven met een beperking komen minder snel in aanraking met verschillende sporten. Om de stap naar sporten en bewegen makkelijker te maken, organiseerden wij vier keer een G-Sport Instuif in sporthal De Trije. Tijdens de instuif konden de deelnemers van allerlei sporten proeven én ontdekken welke sport goed bij hen past. Zo konden ze kennismaken met voetbal, judo en tafeltennis. Voor ouders, verzorgers en vrijwilligers was er in de kantine ruimte voor ontmoeting en informatie over sporten met een beperking. De G-Sport Instuif werd mede mogelijk gemaakt door Team Eijzenga, sportschool Poelstra, FTTC Tafeltennis, stichting Samenspel en SC Franeker. 10-20 deelnemers deden mee aan de G-Sport Instuif VIDEO: G-sportinstuif in Franeker laat mensen met beperking meer sporten

45 AANGEPAST SPORTEN

MEEBOUWEN AAN VITALE VERENIGINGEN CLUBONDERSTEUNING Sportclubs zijn het cement in de samenleving. TeamFRL bouwt daarom graag mee aan vitale clubs. En dat moet ook, want er zijn genoeg uitdagingen. Zo ontstaan er nieuwe sport- en beweegtrends in de samenleving en hebben clubs het steeds lastiger om vrijwilligers te vinden. Daarom ondersteunen we sportclubs bij de ontwikkeling van beleid, de vernieuwing van hun sportaanbod en de werving van vrijwilligers. Door kennis te delen en samenwerking te stimuleren, bouwen we aan vitale clubs en hopen we het sportaanbod in de gemeente verder uit te breiden. Zo kunnen alle inwoners uit de gemeente plezierig blijven sporten!

VERNIEUWEND SPORTAANBOD We helpen sportaanbieders nieuw aanbod te ontwikkelen én nieuwe doelgroepen te bedienen. Zo krijgen we niet alleen meer inwoners aan het sporten, maar maken we clubs ook toekomstbestendiger. Enkele voorbeelden van nieuwe initiatieven: - Met de inzet van het provinciale Sportinclusiefonds kon een inwoner met een meervoudige beperking individueel en met één-op-één begeleiding sporten bij Beweegcentrum Uniek. Ook konden we dankzij dit fonds 55+ crossfitness opzetten bij Functional Fitness Franeker. DE TOEKOMST VAN SPORT EN BEWEGEN 8sportaanbieders creëerden vernieuwend aanbod m.b.v. het Sportinclusiefonds

- De Nationale Beweegweek voor Ouderen van het Nationaal Ouderenfonds was voor ons de aanleiding om het sportaanbod voor ouderen in kaart te brengen en te promoten. Tien sportaanbieders openden hun deuren en verwelkomden meerdere nieuwe leden. - Atletiekvereniging Spartacus uit Franeker start in 2024 met Oldstars Running. Een laag- drempelige vorm van bewegen en plezier maken voor 60-plussers. - Deelnemers van SV Achlum zaten in de situatie dat ze tussen wal en schip vielen bij de bestaande beweeggroepen. Na gesprekken met de clubondersteuner en de buurtsportcoach Inclusief Sporten is besloten het initiatief ‘Sûn âlderwurde’ op te starten. - Dankzij een bijdrage kon de Franeker Tafeltennisclub (FTTC) materialen aanschaffen om mensen met Parkinson te laten tafeltennissen. Tafeltennis kan de symptomen van deze ziekte verminderen en de algehele conditie verbeteren. 49 CLUBONDERSTEUNING Hoe inclusief is jouw sportclub? Doe de inclusiecheck! Een ton om drempels weg te halen bij Friese sportclubs: “Er is veel behoefte” Beweegweek onderstreept nogmaals belang van beweging voor ouderen Blijf bewegen met OldStars hardlopen bij AV Spartacus

SPORTKENNISMAKINGSLESSEN Met kennismakingslessen bieden we sportclubs de mogelijkheid om hun sport te laten zien en nieuwe leden te werven. Dit doen ze tijdens de reguliere gymlessen op scholen, wat deze lessen nóg afwisselender maakt! 204 kennismakingslessen van clubs op scholen zorgden voor veel beweegplezier Kennismakingslessen “ WE HEBBEN MET VEEL PLEZIER EEN TAFELTENNISCLINIC EN KENNISMAKINGSLESSEN VERZORGD AAN DE KORENDRAGER. DE KINDEREN MAAKTEN DOOR MIDDEL VAN GEVARIEERDE SPELVORMEN KENNIS MET DE SPORT. FTTC HEEFT EEN AANTAL KINDEREN MOGEN VERWELKOMEN DIE MET PLEZIER ELKE WEEK TAFELTENNISSEN IN DE DRIESPRONG. ” BRAM PARLEVLIET VAN FTTC

51 CLUBONDERSTEUNING

LOKAAL SPORTAKKOORD Om in aanmerking te komen voor Rijksmiddelen voor het Lokaal Sportakkoord hebben we het bestaande Sportakkoord met de gemeente herijkt. Naast de aandacht voor de vernieuwing van het akkoord, konden we tal van mooie initiatieven - met ondersteuning vanuit het Sportakkoord - in gang zetten en continueren. Voorbeelden daarvan zijn: - Tweeëndertig kinderopvanglocaties ontvingen de Beweeghummeltjes Beweegbox, waardoor wekelijks 300 tot 500 peuters in beweging kwamen. - Gymverenigingen SSS Sint Annaparochie, Dynamyk Beetgumermolen en SSS Marssum namen deel aan de pilot instructeursopleiding (fundamentfase) met vervroegde lesbevoegdheid. - In het kader van een Veilig Sportklimaat gingen 78 trainers en coaches van 34 sportclubs gratis naar de theatervoorstelling ‘Dat schiet lekker op zo’ in De Koornbeurs te Franeker. Een voorstelling over Positief Coachen. - In Achlum is naar aanleiding van een sport-enquête een werkgroep geformeerd. De wens om meer buiten te kunnen bewegen in eigen dorp leidde tot het idee voor een Beweegtuin. De initiatiefnemers ontvingen een bijdrage die hun dichter bij de realisatie heeft gebracht. - Stichting Judopromotie Friesland kon door een bijdrage sinds jaren weer een Fries Kampioenschap Judo organiseren in Franeker. Bewegen met peuters KNGU opleiding fundamentfase Website Positief Coachen Sport- en beweegtuin Achlum 10 initiatieven hebben een financiële bijdrage gekregen om hun ambities waar te maken

53 CLUBONDERSTEUNING

ONDERSTEUNING OP MAAT Omdat elke sportclub uniek is, bieden we vraaggericht ondersteuning op maat. In 2023 hebben we met name de loketfunctie beter gepositioneerd waardoor we maar liefst 150 hulpvragen van sportclubs ontvingen. We ontvingen veel vragen over wet- en regelgeving. Bijvoorbeeld: sportvereniging Achlum had een vraag over de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR). Zij ontvingen van de clubondersteuner de meeste actuele en relevante informatie. Tennisclub De Vierslag had een vraag over de OZB belasting. De clubondersteuner schakelde met de beleidsmedewerker Sport van de gemeente en er volgde contact tussen club en gemeente. Vijftien sportaanbieders hebben we ondersteund met het aanvragen van subsidies en/of fondsen en hebben een toekenning gekregen. Twintig sportaanbieders hebben deelgenomen aan een campagne ten behoeve van sportstimulering van doelgroepen. Volle(y)wille zocht met spoed een trainer. De clubondersteuner dacht mee in mogelijkheden en deelde de vacature bijvoorbeeld met de stagiairs van het CIOS. Er waren ook clubs die goed de hulp van een externe procesbegeleider konden gebruiken. Zo kreeg Atletiekvereniging Spartacus uit Franeker ondersteuning bij hun toekomstbestendigheid en bestuurskracht. Volleybalvereniging DSVS uit Dronrijp werd geholpen bij het behoud van de jeugdafdeling en de werving van trainers. Bij Sportkoepel Berltsum kwam hulp voor het opzetten van een samenwerkingsconvenant. En tot slot werd de Bildtse Badminton Club uit Sint Annaparochie geholpen bij de werving van jeugdleden. Clubondersteuner in Waadhoeke in actie

55 DESKUNDIGHEIDS- BEVORDERING We boden clubs ook dit jaar weer een divers palet aan trainingen, cursussen en bijeenkomsten aan. Van voorzitter tot jeugdtrainer: voor iedereen was er relevant aanbod. Voorbeelden daarvan zijn: - De cursus ‘Succesvol Vrijwilligers’ Werven en Behouden. - Rondetafelgesprekken met gymnastiekverenigingen per gemeente. - Terugkomavonden voor vertrouwenscontactpersonen en gehele opleidingen. - Het project ‘Grensverleggers’ om jongeren te betrekken bij de club. - Subsidies voor specifiek Fryske Sporten. - Landelijke compensatieregelingen voor sportclubs door hoge energieprijzen. - Het Sportinclusiefonds dat sport- en beweegaanbod voor kwetsbare doelgroepen financieel ondersteunt. - Het Fûns Skjinne Fryske Enerzjy. - De creatief denken-workshop ‘Welkom op de Club.’ - De opleiding ‘Besturen met Impact’ in samenwerking met de KNVB. - De (pilot) Ledenactie in samenwerking met Clubplan BV. - Rabo Clubsupport inspiratiebijeenkomsten. - De workshop ‘Het moeilijke gesprek’ in samenwerking met de KNVB. - De Clubscan om sportclubs in hun geheel door te lichten op basis van acht thema’s. CLUBONDERSTEUNING

Onze leefomgeving kan inwoners activeren en inspireren. Bijvoorbeeldommeertebewegen,tespelenenteontmoeten. Dit geeft een positieve impuls aan gezondheid en welzijn. Daarom wil de gemeente Opsterland bewegen en sporten - voor jong en oud - in de openbare ruimte stimuleren. Dit begint bij een openbare ruimte die aantrekkelijk, uitnodigend én inspirerend is. En daar draagt TeamFRL graag aan bij. EEN OMGEVING DIE ACTIVEERT EN INSPIREERT BEWEGEN IN DE OPENBARE RUIMTE

GROENE SCHOOLPLEINEN De gemeente wil een beweegvriendelijke omgeving creëren. TeamFRL Waadhoeke heeft hierin een adviserende rol. Zo waren we betrokken bij de volgende initiatieven: - We hebben met scholen meegedacht over de functie van schoolpleinen en de manieren waarop we deze konden verbeteren. - We waren betrokken bij vijf verschillende aanvragen in Franeker-West (buurtverenigingen), bij het schoolplein Toermalijn in Franeker en bij het sportveld in Berlikum. Samen hebben we de ontwerpen bekeken en zo hebben we de betrokkenen van advies kunnen voorzien om bewegen zo optimaal mogelijk te stimuleren. Daarbij hebben we uiteraard goed gekeken naar wat er bij de wijk of school past. - We hebben alle scholen geïnformeerd over het geld dat de KNKB beschikbaar heeft gesteld om kaatsen op schoolpleinen te stimuleren. Maar liefst vijf scholen gaan in gesprek met de KNKB om te kijken hoe het kaatsen terug kan komen op het schoolplein.

59 “ HET IS ERG FIJN DAT DE BUURTSPORTCOACH MEEDENKT. DE VELE MOGELIJKHEDEN ZETTEN ONS WEER AAN HET DENKEN WAT WE ECHT WILLEN. ” BESTUURSLID BUURTVERENIGING IN FRANEKER 5 scholen gaan in gesprek met de KNKB om het kaatsen terug te krijgen op het schoolplein BEWEGEN IN DE OPENBARE RUIMTE

EK YN 2024 SETTE WY DE YNWENNERS FAN DE GEMEENTE WER YN BEWEGING. Inisjatyf fan GRUTSK OP ÚS RESULTATEN YN 2023! @TEAMFRLWAADHOEKE @TEAMFRL_WAADHOEKE @TEAMFRLWAADHOEKE TeamFRL Waadhoeke Harlingerweg 18 8801 PA Franeker waadhoeke@team.frl team.frl/waadhoeke

beweegteamwaadhoeke.nl

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=